Chwarszczany, 13 sierpnia, imieniny obchodzą: Diana, Hipolit, Maksym
 
   
 
   
   
   
 Komandorie, miejsca związane z templariuszami
   
   
 
 
 
 
27jeden_procent_szlak_templariuszy_opp.jpg

12facebuk_szlak.jpg

28facebuk_muzeum.jpg


Polska
 
Komandoria w Chwarszczanach           Komandoria w Rurce           Komandoria w Oleśnicy Małej           Komandoria w Wielkiej Wsi           Komandoria w Sulęcinie (Ostrowie)           Komandoria w Myśliborzu           Komandoria w Czaplinku           Pobyt templariuszy w Łukowie w połowie XIII wieku           Templariusze nad rzeką Myślą           Komandorie i posiadłości templariuszy w Polsce           Nadania dla templariuszy w Polsce           Komandoria w Wałczu (Kron)          

Templariusze na pograniczu wielkopolsko-pomorsko-brandenburskim otrzymali największe nadania od dwóch wielkich, politycznych antagonistów: księcia śląskiego Henryka Brodatego i księcia wielkopolskiego Władysława Odonicza oraz od księcia zachodniopomorskiego Barnima I. Obok nich donatorami templariuszy w Polsce i w granicach dawnego biskupstwa lubuskiego byli polscy książęta: Przemysł, Bolesław i Przemysł II z Wielkopolski, Bolesław z Mazowsza, Bolesław II i Henryk III ze Śląska; margrafowie brandenburscy: Otto IV, Konrad I, Otto V i Otto VI; komes Włost, komes Mroczek z Pogorzeli i wdowa po komesie Piotrze z Lank. Intencją fundatorów, obok deklarowanych względów dewocyjnych, było zabezpieczenie pogranicza przed najazdami i rabunkami oraz akcja kolonizacyjna. O tym ostatnim aspekcie działalności templariuszy świadczy występowanie nazw terenowych "tempel". Przyjęcie powyższej nazwy dla miejscowości może oznaczać, że została ona założona przez templariuszy lub została przez nich przeniesiona na prawo niemieckie. 

Administracyjnie dobra polskich templariuszy należały do prowincji niemieckiej, ale stanowiły w jej ramach oddzielny preceptorat na czele z preceptorem rezydującym na przemian w Oleśnicy Małej (Śląsk), Chwarszczanach, Leśnicy i Rurce. Na interesujących nas terenach było prawdopodobnie w różnym czasie dziewięć komandorii z siedzibami w: Chwarszczanach, Oleśnicy Małej, Rurce, Leśnicy, Wielowsi, Wałczu, Myśliborzu i Czaplinku - czego dowody znajdują się bezpośrednio w źródłach - oraz prawdopodobnie w Sulęcinie, a raczej w pobliskim Ostrowie - na co wskazują podobieństwa architektoniczne kaplic w Ostrowie i w Chwarszczanach oraz położenie samej miejscowości. 

Siedziby templariuszy na ziemiach polskich posiadały kształt obszernych założeń zajmujących płaskie wzniesienia w zakolach rzek i pośród mokradeł. W ten sposób, obok komandorii chwarszczańskiej została zlokalizowana siedziba w Rurce i Wielowsi. W obrębie majdanów znajdowały się zabudowania, w większości o charakterze gospodarczym. Wskazuje na to skala założeń oraz brak innych zachowanych budowli, co jest prawdopodobnie efektem ich nietrwałego charakteru. Fakt ten pozwala domyślać się istnienia tam obiektów o przeznaczeniu gospodarczym - stajni, obór, owczarni, gołębników. Zbigniew Radacki na przykładzie zamku templariuszy w Voulaine zdefiniował uniwersalny typ rozplanowania dla założeń tego zakonu. Polega on na wyodrębnieniu dziedzińca gospodarczego i mieszkalno-gospodarczego. W Chwarszczanach, jak twierdzi, nastąpiła redukcja tego typu i w efekcie powstanie jednego dziedzińca. Jak wykazują badania, zachodnioeuropejskie komandorie templariuszy nastawione na działalność gospodarczą posiadają zwiazki z architekturą grangii cysterskich. Były to zespoły budowli wznoszone na planie kwadratowym lub prostokątnym. Dwie najbardziej okazałe budowle - kaplica i budynek zawierajacy wielką salę były usytuowane naprzeciw siebie, po północnej i południowej stronie dziedzińca. Potwierdzają to założenia w Chwarszczanach i Rurce, gdzie kaplice zostały przesunięte na skraj majdanu, pierwsza na północny, druga na południowy. W takim układzie wielkiej sali należałoby szukać po stronie przeciwnej, to znaczy dla Chwarszczan na południu, w Rurce na północy. Przypuszczenie to potwierdza fakt usytuowania od tych stron portali w kaplicach. 

Tekst: Błażej Skaziński



   
 
Szlak Templariuszy
kontakt
 
 
8825623
copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy
1998-2020
projekt: BeneAkebe